Дзве выбарчыя навіны 25 кастрычніка прыйшлі з розных кантынэнтаў. У Бразыліі Луіс Інасіу Лула да Сілва перамог у другім туры прэзыдэнцкіх выбараў і атрымаў чацьвёрты тэрмін. У Сэрбіі Аляксандар Вучыч прызнаў паразу сваёй палітычнай сілы на датэрміновых парлямэнцкіх выбарах. Але гэтыя падзеі пакуль знаходзяцца на розных этапах палітычнага працэсу.
У Бразыліі падлік галасоў паказаў перамогу Лулы над Флавію Балсанару. Паводле апублікаваных зьвестак Reuters, пры падліку 98,27% участкаў Лула набіраў 51,75% супраць 48,25%. Гэта вынік, які дазваляе гаварыць пра пераможцу, хоць канчатковыя працэдуры і фактычнае ўступленьне на пасаду застаюцца асобнымі этапамі.
У Сэрбіі сытуацыя іншая. Вучыч прызнаў паразу, а паводле ягонай уласнай ацэнкі, студэнцкая апазыцыя атрымае 135–140 з 250 парлямэнцкіх мандатаў. Аднак канчатковыя афіцыйныя вынікі яшчэ не абвешчаныя. Таму прызнаньне паразы, якім бы палітычна важным яно ні было, нельга падмяняць ужо завершанай зьменай улады.
Менавіта тут праходзіць мяжа паміж выбарчай перамогай і здольнасьцю дэмакратычных інстытутаў забясьпечыць яе наступствы. Галасаваньне вызначае палітычны выбар грамадзянаў. Выбарчыя камісіі, суды і дзяржаўныя органы павінны забясьпечыць, каб гэты выбар атрымаў належнае юрыдычнае афармленьне. Для грамадзтва важна мець магчымасьць праверыць ня толькі абвешчаныя лічбы, але і законнасьць наступных рашэньняў.
Бразыльскі і сэрбскі прыклады ня варта атаясамліваць. У першым выпадку гаворка пра прэзыдэнцкія выбары, у другім пра парлямэнцкія. Розныя канстытуцыйныя сыстэмы азначаюць розныя працэдуры фармаваньня ўлады. Агульнае пытаньне, аднак, застаецца: ці здольныя палітычныя ўдзельнікі і дзяржаўныя інстытуты падпарадкаваць свае дзеяньні выніку законнай выбарчай працэдуры?
Для беларусаў гэтае пытаньне мае асаблівы сэнс. Дэмакратыя патрабуе ня толькі магчымасьці прагаласаваць, але і рэальнага мэханізму, які ператварае галасы ў легітымную ўладу. Палітык можа прызнаць паразу, а можа спрабаваць аспрэчыць вынік. У абодвух выпадках вырашальным павінна быць права, а не асабістая воля кіраўніка. Таму за навінамі з Бразыліі і Сэрбіі варта сачыць і пасьля выбарчай ночы.
