Перайсьці да зьместу
ВАРТА ЧЫТАЦЬ ЦЯПЕР
Вярхоўны суд ЗША адмовіў Мін’юсту ў патрабаваньні аддзяліць 20 тысяч бюлетэняў у Каліфорніі 7 гадзін таму
BE

Твая праўда. Твая супольнасьць. Твая сіла.

ПОСТАЦЬ

Натальля Арсеньнева: голас, які Беларусь пачула з выгнаньня

Натальля Арсеньнева прайшла праз савецкую высылку, нямецкую акупацыю, пасьляваенную эміграцыю і цяжкую працу ў ЗША, але захавала беларускую літаратурную і культурную дзейнасьць. Профіль паказвае яе спадчыну без спрашчэньня спрэчных эпізодаў і тлумачыць, як «Магутны Божа» стаў часткай беларускай эміграцыйнай культуры.

Графіка «Варты»

Калі Натальля Арсеньнева пераехала ў ЗША, яе першай працай была кансэрвавая фабрыка: салёная вада разьядала рукі, а трэба было зарабляць на жыцьцё. Крыніцы разыходзяцца ў годзе пераезду, называючы 1949 або 1950-ы. Неўзабаве яна ўжо працавала ў газэце «Беларус», на Радыё Свабода і ў Беларускім інстытуце навукі і мастацтва ў Нью-Ёрку. Пераход ад фабрычнага цэху да культурнай працы добра тлумачыць яе жыцьцё: абставіны раз-пораз вырывалі яе з аднаго сьвету, але беларускае слова заставалася зь ёй.

Беларускія і літоўскія біяграфічныя крыніцы падаюць 20 верасьня 1903 году як дзень яе нараджэньня ў Баку; англамоўная энцыкляпэдыя «Women in World History» называе 20 лістапада, таму дакладны дзень не цалкам узгоднены. Сама Арсеньнева ва ўспамінах пісала толькі, што нарадзілася «пад канец 1903 году». Сапраўднай Бацькаўшчынай яна называла Вільню. Беларускую мову, паводле яе ўласнага нарысу, па-сапраўднаму адкрыла ў вёсцы пад Дрысай: празь песьні, казкі і жывую гаворку. У Віленскай беларускай гімназіі яе вершы заўважыў Максім Гарэцкі.

У 1940 годзе Арсеньневу з двума сынамі выслалі ў Казахстан; у 1941-м ёй дазволілі вярнуцца. Пад нямецкай акупацыяй яна працавала ў рэдакцыі «Беларускай газэты», якая выходзіла ў акупаваным Менску пад нямецкім кантролем. Гэты эпізод істотны для поўнай біяграфіі. У пазьнейшых успамінах Арсеньнева тлумачыла той час жаданьнем «рабіць беларускую працу» нават пад акупацыяй; гэта яе ўласнае тлумачэньне матываў, а не незалежная ацэнка акупацыйнага асяродзьдзя.

У ваенны час зьявіўся верш «Малітва». У 1947 годзе Мікола Равенскі паклаў яго на музыку, і твор стаў вядомы як «Магутны Божа». Песьня стала адным з найбольш пазнавальных духоўных сымбаляў беларускай эміграцыі. У 1944 годзе Арсеньнева выехала ў Нямеччыну, працавала ў асяродзьдзі перамешчаных асобаў, а потым працягнула культурную працу ў Амэрыцы.

У 1967 годзе яна пераехала з Нью-Ёрку ў Рочэстэр, каб дапамагаць сыну гадаваць дзяцей. Там памерла 25 ліпеня 1997 году. Савецкая высылка, праца ў акупаваным Менску, эміграцыя, фабрыкі, рэдакцыі і «Магутны Божа» належаць адной біяграфіі. Яна паказвае, як беларуская культура захоўвалася не ў ідэальных умовах, а паміж рознымі дзяржавамі, войнамі і берагамі.

Крыніцы

Чытай «Варту» ў TelegramАпэратыўныя навіны і важныя абвесткі