Тхонгсай Нілакут хацеў вярнуцца ў Лаос. Замест гэтага амэрыканскія ўлады адправілі яго ў Паўднёвы Судан, дзе ён больш за год правёў пад вартай. 8 кастрычніка 49-гадовы мужчына нарэшце вылецеў у Лаос. Паводле Associated Press, ягоны адвакат сьцьвярджае, што дакумэнты для вяртаньня на радзіму былі падрыхтаваныя яшчэ да дэпартацыі.
Гэта адзін з выпадкаў, якія паказваюць, што можа адбыцца пасьля высылкі чалавека з ЗША ў краіну, грамадзянінам якой ён не зьяўляецца і зь якой ня мае сувязяў.
Куды можна дэпартаваць чалавека?
Амэрыканскі закон 8 U.S.C. § 1231(b) вызначае парадак выбару краіны высылкі. У залежнасьці ад абставінаў гэта можа быць краіна, якую назваў сам чалавек, дзяржава ягонага грамадзянства або іншая краіна, прадугледжаная законам. Адзін з варыянтаў дазваляе высылку ў дзяржаву, якая пагадзілася прыняць чалавека, калі папярэднія варыянты немагчымыя або непрымяняльныя.
Але магчымасьць выбраць краіну прызначэньня не адмяняе забароны вяртаць чалавека туды, дзе яму пагражае перасьлед паводле абароненых законам прыкметаў. Асобна дзейнічаюць абавязаньні ЗША ў справе абароны ад катаваньняў. Менавіта працэдура праверкі такой небясьпекі стала прадметам судовай спрэчкі.
Што дазволіў Вярхоўны суд
29 верасьня Вярхоўны суд у справе DHS v. D.V.D. часова прыпыніў дзеяньне рашэньня фэдэральнага суду Масачусэтсу ад 25 лютага. Гэта дазволіла адміністрацыі працягваць спрэчную практыку, пакуль справа разглядаецца далей.
Важнае адрозьненьне: Вярхоўны суд яшчэ не прызнаў гэтую палітыку законнай па сутнасьці. Ён прызначыў разгляд на сьнежань 2026 году. Судзьдзі павінны вызначыць, сярод іншага, ці адпавядаюць урадавыя інструкцыі закону аб іміграцыі, канстытуцыйным гарантыям належнай працэдуры і нормам аб забароне катаваньняў. Трое судзьдзяў выступілі супраць часовага прыпыненьня рашэньня ніжэйшага суду.
Адміністрацыя абараняе магчымасьць высылкі ў трэція краіны як інструмэнт выкананьня канчатковых рашэньняў аб дэпартацыі. Адвакаты мігрантаў пярэчаць, што без дастатковага папярэджаньня чалавек можа не атрымаць рэальнай магчымасьці паведаміць пра небясьпеку ў краіне прызначэньня.
Што адбываецца пасьля прылёту
Другі выпадак, апісаны AP 8 кастрычніка, датычыць Даніэлы Фуэнтэс, трансгендэрнай жанчыны з Кубы. Амэрыканскія ўлады 29 жніўня дэпартавалі яе ў Цэнтральнаафрыканскую Рэспубліку. Паводле яе расповеду, пра краіну прызначэньня яна даведалася толькі падчас палёту.
У Маямі Фуэнтэс адкрыта жыла як жанчына. У новай краіне яна, паводле AP, хавае сваю ідэнтычнасьць, баіцца перасьледу і ня мае дакумэнтаў, неабходных для звычайнага жыцьця і працы. Гэты выпадак адрозьніваецца ад гісторыі Нілакута, але абодва ставяць адно пытаньне: што адбываецца з чалавекам пасьля таго, як ён фармальна пакінуў тэрыторыю ЗША?
Што гэта азначае для імігрантаў
Канчатковы загад аб высылцы яшчэ не заўсёды адказвае на пытаньне, куды менавіта адправяць чалавека. Для тых, каму пагражае дэпартацыя, краіна прызначэньня можа мець ня менш істотнае значэньне, чым само рашэньне аб выдаленьні з ЗША.
Сьнежаньскі разгляд павінен вызначыць прававыя межы гэтай практыкі. Да канчатковага рашэньня застаецца разыходжаньне паміж магчымасьцю ўладаў выканаць загад аб высылцы і патрабаваньнем абараніць чалавека ад перасьледу або катаваньняў у краіне, куды яго адпраўляюць.