Перайсьці да зьместу
ВАРТА ЧЫТАЦЬ ЦЯПЕР
Коўл у Менску: ЗША пачалі новы раўнд перамоваў з Лукашэнкам пра палітвязьняў і адносіны дзьвюх краінаў 45 minutes таму
BE

Твая праўда. Твая супольнасьць. Твая сіла.

НАВУКА ЗА ТЫДЗЕНЬ

Бяньфу паказвае анатомію і побыт дзянісаўцаў: што расказалі косткі і прылады

Дзьве працы ў Nature даюць рэдкі комплексны партрэт дзянісаўцаў у пячоры Бяньфу: пяць астанкаў пацьверджаныя пратэомікай, а археалягічны кантэкст ахоплівае прыкладна 190–70 тысяч гадоў таму. Матэрыял асобна адзначае мяжу доказу: не кожны пласт гэтага доўгага культурнага шэрагу мае прамое біялягічнае пацьверджаньне.

Графіка «Варты»

Доўгі час дзянісаўцы былі амаль «людзьмі з ДНК»: пра іх існаваньне навука даведалася ў 2010 годзе з генэтычнага матэрыялу маленькай косткі пальца з Сыбіры, а надзейна атрыбутаваных астанкаў заставалася вельмі мала. Дзьве новыя рэцэнзаваныя працы ў Nature пра пячору Бяньфу ў правінцыі Юньнань робяць карціну нашмат аб’ёмнейшай.

Дасьледнікі праглядзелі больш за 60 тысяч фрагмэнтаў костак. З пяці пацьверджаных астанкаў дзянісаўцаў – двух зубоў, двух фрагмэнтаў цемянной косткі і часткі прамянёвай косткі перадплечча – прыналежнасьць да дзянісаўцаў вызначылі з дапамогай аналізу старажытных бялкоў. Гэта першая вядомая прамянёвая костка дзянісаўца і найбольшы пацьверджаны набор іхных астанкаў па-за Дзянісавай пячорай у Сыбіры. Астанкі паходзяць з пластоў, датаваных прыкладна 167–134 тысячамі гадоў таму.

Другая праца зьвязала гэтыя косткі з археалягічным кантэкстам: 1 366 каменнымі прыладамі, больш як 64 тысячамі астанкаў млекакормячых і зьвесткамі пра асяродзьдзе. Культурныя пласты ахопліваюць прыкладна 190–70 тысяч гадоў таму. Насельнікі пячоры палявалі пераважна на сярэдніх і буйных жывёлаў, а таксама выкарыстоўвалі простыя каменныя і косткавыя прылады.

Гэта важны зрух не таму, што знойдзена яшчэ некалькі костак. Бяньфу дазваляе супаставіць дзянісаўскую анатомію з працяглым наборам прыладаў, здабычы і экалягічных сьлядоў у паўднёва-заходнім Кітаі. Генэтыка даўно падказвала шырокае распаўсюджаньне дзянісаўцаў у Азіі, асабліва з улікам іхнай спадчыны ў сучасных папуляцыях Паўднёва-Ўсходняй Азіі і Акіяніі. Цяпер зьявіўся мацнейшы матэрыяльны мост паміж гэтай генэтычнай мапай і рэальным месцам жыцьця.

Але мяжа доказу важная: бялковае пацьверджаньне маюць пяць канкрэтных астанкаў, тады як увесь культурны шэраг працягласьцю каля 120 тысяч гадоў ня мае прамога біялягічнага пацьверджаньня для кожнага пласта. Таму знаходкі істотна пашыраюць веды пра дзянісаўцаў у Бяньфу, але не даказваюць, што ад пачатку да канца ўвесь гэты культурны шэраг пакінула адна і тая ж папуляцыя.

Крыніцы

Чытай «Варту» ў TelegramАпэратыўныя навіны і важныя абвесткі