14 кастрычніка расейскія ўдары па Ўкраіне забралі жыцьці сама меней шасьці чалавек. У Кіеве былі пашкоджаныя энэргетычныя аб’екты, частка жыхароў сутыкнулася з аварыйнымі адключэньнямі электрычнасьці. За паведамленьнямі пра ракеты і выбухі стаіць простая рэальнасьць: людзі гінуць, а тыя, хто застаўся жывы, вымушаныя залежаць ад стану інфраструктуры, па якой працягваюць наносіць удары.
У той самы дзень стала вядома пра абмежаваньні вайсковай спадарожнікавай сувязі Starshield ва Ўкраіне. Паводле ўкраінскіх вайскоўцаў, рашэньне SpaceX сарвала некалькі апэрацыяў бесьпілётнікаў. Кампанія афіцыйна не патлумачыла прычыну зьменаў. Таму прыпісваць ёй палітычны намер было б беспадстаўна. Але сам выпадак дазваляе паставіць іншае пытаньне: наколькі ўстойлівая абарона краіны, калі істотная частка яе тэхнічнай інфраструктуры залежыць ад рашэньняў прыватнага пастаўшчыка?
Сучасная армія патрабуе ня толькі зброі і боепрыпасаў. Ёй патрэбныя электрычнасьць, сувязь і магчымасьць бесперапынна кіраваць тэхнікай. Калі адзін з гэтых элемэнтаў перастае працаваць, наступствы могуць узьнікнуць непасрэдна на полі бою. Гэта аргумэнт на карысьць рэзэрвовых каналаў сувязі і большай тэхнічнай самастойнасьці, але не падстава абвінавачваць кампанію без доказаў.
Падобная залежнасьць ад крытычнай інфраструктуры праявілася і далёка ад Украіны. У Армузкай пратоцы затанула сынгапурскае кантэйнернае судна GFS Pride, яшчэ адно судна атрымала пашкоджаньні. Усе 43 маракі былі ў бясьпецы. Хто нанёс удары, афіцыйна не ўстаноўлена. Аднак самі інцыдэнты нагадваюць, што міжнародны гандаль залежыць ад бясьпекі адносна вузкіх марскіх маршрутаў, у тым ліку шляхоў транспартаваньня нафты.
Для Злучаных Штатаў гэта таксама пытаньне нацыянальнай бясьпекі. Саюзьніцкія абавязаньні, тэхналягічная перавага і свабода суднаходзтва патрабуюць ня толькі палітычных заяваў, але і надзейных сыстэмаў, здольных працаваць падчас крызісу. Прыватныя тэхналягічныя кампаніі могуць быць незаменнымі партнэрамі дзяржавы. Аднак дзяржаўная абарона ня можа будавацца на здагадцы, што кожная камэрцыйная сыстэма заўсёды будзе даступная на ранейшых умовах.
Тры гісторыі дня не даказваюць існаваньня адзінага пляну або агульнага арганізатара. Іх аб’ядноўвае іншая праблема: у вайне і міжнародным крызісе ўразьлівасьць інфраструктуры хутка ператвараецца ва ўразьлівасьць людзей. Пытаньне для адказных дзяржаўных інстытутаў заключаецца ў тым, ці падрыхтаваныя яны да перабояў яшчэ да таго, як гэтыя перабоі пачнуць каштаваць жыцьцяў.
