Калі школа пачынае баяцца ведаў
PISA-2025 прынесла кепскую навіну для багатых краінаў: сярэднія вынікі OECD па чытаньні і матэматыцы ўпалі да найніжэйшага ўзроўню за ўсю гісторыю тэставаньняў. За дзесяць гадоў чытаньне страціла 28 балаў, матэматыка — 22.
Асабліва нязручная Фінляндыя. Яе два дзесяцігодзьдзі паказвалі як узор менш фармальнай, больш дзіцяцэнтрычнай школы. Але OECD канстатуе: у 2006–2025 гадах фінскія вынікі ў трох асноўных дысцыплінах адносна стабільна ішлі ўніз.
Гэта не даказвае, што «прагрэсіўная пэдагогіка» аднаасобна выклікала спад. Прычынаў шмат. Але формула «менш патрабавальнасьці = лепшая адукацыя» выглядае ўсё менш пераканаўча. У PISA-2022 41% фінскіх вучняў казалі, што на матэматыцы іх адцягваюць уласныя лічбавыя прылады, а 35% — што вучні ня слухаюць настаўніка.
Крытычнае мысьленьне таксама нельга адарваць ад ведаў. Нельга аналізаваць гісторыю без фактаў, а матэматыку — без базавых навыкаў. EEF ацэньвае сыстэматычнае навучаньне чытаньню праз phonics у сярэднім у +5 месяцаў прагрэсу.
Місісіпі дае іншы прыклад: у 2013 годзе чацьвёртаклясьнікі штату мелі 209 балаў NAEP па чытаньні, у 2019-м — 219, ужо на ўзроўні сярэдняга па краіне.
Дысцыпліна не зьяўляецца гвалтам, дрэнная адзнака — траўмай, а веды не перашкаджаюць мысьленьню. Яны даюць яму матэрыял.
Калі краіна, якую дваццаць гадоў паказвалі як адукацыйную будучыню, дваццаць гадоў губляе вынікі, перад чарговай моднай рэформай варта хаця б паглядзець на графік.
