Калі ў спрэчках пра клімат зьяўляецца фраза «Антарктыда набірае лёд», яна лёгка гучыць як абвяржэньне ўсёй вялікай трывогі пра пацяпленьне. Новая праца ў Nature кажа нешта больш цікавае і больш нязручнае: так, у 2021–2023 гадах антарктычны ледзяны шчыт сапраўды атрымаў незвычайна вялікі прырост масы, але гэта, імаверна, не знак таго, што праблема зьнікла. Хутчэй навукоўцы ўпершыню добра растлумачылі, чаму доўгі трэнд часова запнуўся.
Раней было вядома, што з пачатку спадарожнікавых назіраньняў Антарктыда ў сярэднім губляла масу, а гэта адзін з важных рухавікоў росту ўзроўню мора. Іншая праца, апублікаваная сёлета ў Communications Earth & Environment, паказала, што ад 2020 году на мацярыку рэзка вырасла павярхоўнае назапашваньне сьнегу. Але заставалася галоўнае пытаньне: гэта ўжо новы кліматычны стан ці проста рэдкая флуктуацыя над вельмі шумнай сыстэмай?
Аўтары новага дасьледаваньня зьвязалі спадарожнікавыя зьвесткі GRACE і GRACE-FO, атмасфэрныя назіраньні і мадэльныя экспэрымэнты. Іх выснова ў тым, што ключавы штуршок прыйшоў не з самой Антарктыды, а з трапічнага «цёплага басэйну» паміж Ціхім і Індыйскім акіянамі. Доўгае пацяпленьне паверхні мора ў гэтай зоне, паводле працы, запусьціла ланцуг атмасфэрных хваляў, які зьмяніў цыркуляцыю над Усходняй Антарктыдай. У выніку ў раёны Queen Mary Land і Wilkes Land пайшло больш вільгаці, выпала больш сьнегу, і гэта на нейкі час кампэнсавала страты лёду ў Заходняй Антарктыдзе.
Менавіта тут і ляжыць галоўная навіна тыдня. Дасьледнікі не кажуць, што ледзяны шчыт «аднавіўся». Яны кажуць, што ў сыстэме ёсьць натуральны мэханізм, які прыкладна раз на дзесяцігодзьдзе можа даваць кароткі адскок уверх. У працы гаворыцца пра каля 695 гігатонаў дадатковай масы за 22 месяцы — вельмі вялікую лічбу для сучаснага спадарожнікавага пэрыяду. Але тая ж праца падкрэсьлівае: Заходняя Антарктыда працягвала губляць лёд, а новы сыгнал не падобны да стабільнага, доўгатэрміновага «ўвільгатненьня» мацерыка з прычыны глябальнага пацяпленьня.
Чаму гэта важна па-за межамі навуковай дыскусіі? Бо грамадзкае разуменьне клімату часта ламаецца менавіта на такіх кароткіх выключэньнях. Адна часовая паўза лёгка ператвараецца ў палітычны аргумэнт, нібыта доўгі трэнд спыніўся. Насамрэч выснова амаль супрацьлеглая: каб правільна ацэньваць рызыку росту мора, трэба бачыць адначасова і фон, і ваганьні вакол яго. Новая праца якраз дапамагае аддзяліць адно ад другога.
Гэта не апошняе слова. Іншыя навукоўцы ўжо паказвалі, што сваю ролю ў апошнім прыросьце маглі мець атмасфэрныя рэкі і зьмены марскога лёду. Новая праца не адмяняе гэтых мэханізмаў, а хутчэй прапануе больш глыбокі пускальнік, які мог іх арганізаваць. Для чытача галоўны сэнс просты: Антарктыда не «перадумала» раставаць. Навука проста стала лепш разумець, чаму нават на фоне пацяпленьня там магчымыя кароткія, але вельмі прыкметныя паўзы.
