Сёньня памёр Аляксандар Мілінкевіч.
Для беларускай палітыкі гэта больш, чым сьмерць яшчэ аднаго вядомага дзеяча. Сыходзіць чалавек, які прадстаўляў тып палітыка, якога ў нас заўсёды было занадта мала.
Мілінкевіч быў адзіным кандыдатам аб’яднанай дэмакратычнай апазыцыі на прэзыдэнцкіх выбарах 2006 году. Ён атрымаў прэмію Сахарава Эўрапейскага парлямэнту. Ён шмат гадоў быў адным з найбольш пазнавальных беларускіх палітыкаў на Захадзе.
Але для мяне галоўнае нават ня гэта.
Галоўнае, што ён дэманстраваў іншую палітычную культуру.
Беларуская палітыка надта часта будуецца паводле простай формулы: каб быць прынцыповым, трэба быць злым; каб быць моцным, трэба крычаць; каб змагацца з апанэнтам, трэба абавязкова ператварыць яго ў ворага.
Мілінкевіч паказваў, што гэта неабавязкова.
Можна быць апанэнтам дыктатуры і не пераймаць яе мову. Можна мець прынцыпы і не губляць павагі да чалавека. Можна спрачацца жорстка, але не рабіць нянавісьць палітычным мэтадам.
Мне здаецца, што менавіта гэтага сёньня асабліва бракуе беларускай палітыцы.
Пасьля 2020 году беларускае дэмакратычнае асяродзьдзе атрымала велізарны маральны капітал. Але разам зь ім прыйшлі расколы, узаемныя абвінавачаньні, барацьба за легітымнасьць, спробы вызначыць, хто «сапраўдны», а хто ўжо недастаткова правільны.
У нейкі момант мы пачалі забывацца, што дэмакратыя патрэбная ня дзеля таго, каб адна група добрых людзей нарэшце атрымала права загадваць іншым. Яна патрэбная менавіта таму, што людзі розныя, спрачаюцца і ўсё роўна здольныя жыць у адной краіне.
Мілінкевіч належаў да пакаленьня беларускай апазыцыі, якое не перамагло Лукашэнку. Гэта факт.
Але параза на выбарах ці нават параза цэлага палітычнага пакаленьня яшчэ не азначае, што ягоны досьвед нічога ня варты.
Часам палітык пакідае пасьля сябе не пасаду і не закон. Ён пакідае стандарт паводзінаў.
Мне хацелася б, каб у будучай беларускай палітыцы было больш таго, што ўвасабляў Мілінкевіч: годнасьці без пыхі, прынцыповасьці без фанатызму і здольнасьці бачыць у палітычным апанэнце чалавека.
Бо вольную Беларусь яшчэ трэба будзе ня толькі здабыць.
У ёй потым давядзецца жыць разам.
Сьветлая памяць Аляксандру Мілінкевічу.
